سالروز نبرد هُرمُزدگان ـ نبرد سوم و نهایی اردشیر پاپکان با اردوان پنجم

سالروز نبرد هُرمُزدگان ـ نبرد سوم و نهایی اردشیر پاپکان با اردوان پنجم ـ شرح نبرد و روی کارآمدن ساسانیان در ایران و کارهای اردشیر

سالروز نبرد هُرمُزدگان ـ نبرد سوم و نهایی اردشیر پاپکان با اردوان پنجم ـ شرح نبرد و روی کارآمدن ساسانیان در ایران و کارهای اردشیر پاره اي از مورّخان طبق محاسبات تقويمي تازه، وقوع نبرد هُرمُزدگان را 28 مارس سال 224 ميلادي نوشته اند که در کنار رود جَرّاحي ـ در نيمراه شوش و بهبهان روي داد و نبرد سوم ـ نبرد نهايي اردشير پاپکان و اردوان پنجم بود و برخی دیگر از مورّخان، وقوع این نبرد را 11 سپتامبر نوشته اند و از آن به نام جنگ داخلي ايرانيان نام برده اند.

اردشير ساساني

در نبرد هُرمُزدگان، اردشير پاپكان حاكم پارس (فارس، کرمان، سیستان و اصفهان امروزه) بر اردوان پنجم (به یونانی؛Artabanus) شاه اشكاني غلبه كرد كه با كشته شدن وي، حكومت 476 ساله اشكانيان (خراسانی ـ مازندرانی و در غرب معروف به پارتیان) پايان يافت. به نوشته برخي از مورّخان، اردوان پنجم در جريان همين نبرد کشته شد و پاره اي ديگر نوشته اند که فرار کرد و دو سال بعد ـ سال 226 ـ در مخفي گاه خود درگذشت.
عامل پیروزی اردشیر در نبرد هرمزدگان، سوارنظام ده هزاری نفری او بود که عمدتا کرمانی بودند. در نبرد هرمزدگان، واحدهای پیاده اردشیر که بیشترشان اسپهانی (اصفهانی) بودند راهِ دسترسی نظامیان اردوان به آب رودخانه را بسته بودند. در جریان نبرد همچنین بسیاری از نظامیان اردوان که مخالف برادرکُشی بودند دست از جنگ کشیدند و یا به نیروهای اردشیر پیوستند. در این نبرد، شاپور پسر اردشیر در کنار پدر می جنگید.

تصوير اردوان پنجم بر سکه اش

اردشير به رغم علاقه اي كه به کرمان داشت و پيش بيني مي شد كه اين شهر را (که در این شهر یک دژ نظامی بر فراز تپه ای ساخته است که آثار آن در دل شهر باقی است) مركز حكومت خود قرار دهد ، پايتخت را از تيسفون (كنار دجله و 35 کيلومتري جنوب بغداد امروز) منتقل نكرد.

نوشته نوشیروان کیهانی زاده

http://www.iranianshistoryonthisday.com/farsi.asp